Varices

../../../_images/varices.jpg

Wat zijn spataderen?

Onder spataderen (varices) wordt verstaan iedere abnormale verwijding van een ader. In het algemeen wordt pas over spataderen gesproken wanneer duidelijk zichtbare blauwe en verdikte of voelbare, wat kronkelig verlopende aderen aanwezig zijn. Ze kunnen echter ook dieper in het lichaam voorkomen en zijn dan voor het oog niet direct zichtbaar. Meestal komen ze voor aan de benen. Al naar gelang de vorm en de grootte van deze abnormale aderen kunnen verschillende typen onderscheiden worden. In de loop van het leven krijgen steeds meer mensen in meer of mindere mate last van spataderen. Het is dus een echte ‘volksziekte’, vaker gezien bij vrouwen dan bij mannen.

Hoe ontstaan spataderen?

In de aderen zijn kleppen aanwezig die het terugstromen van het bloed verhinderen. Een spatader is een (stukje) ader waarin de kleppen niet goed afsluiten. Het bloed zakt daardoor terug in de aderen en de haarvaten. Door de voortdurende overvulling verwijdt de ader zich en is een spatader (varix) gevormd.

Welke factoren zijn van belang bij het ontstaan van spataderen?

  • Aanleg: Spataderen zijn vaak erfelijk. Door aangeboren zwakte van het steunweefsel van de aderen kunnen spataderen ontstaan. Doordat de mens rechtop loopt zullen onder invloed van de zwaartekracht de spataderen zich vooral in de onderbenen ontwikkelen.
  • Zwangerschap: Zowel door hormonale invloeden als door een beperking van de terugstroom van het bloed in de aderen uit de benen naar het hart (door druk van de groeiende baarmoeder) ontstaan spataderen gemakkelijker tijdens de zwangerschap.
  • Hormonale factoren: De invloed van verschillende hormonen op het ontstaan van spataderen is nog niet geheel duidelijk, maar lijkt wel aanwezig.
  • Overige oorzaken: Spataderen kunnen ook het gevolg zijn van een trombosebeen (zie Trombose). Ook operaties en ongevallen kunnen, door beschadiging van aderen, aanleiding geven tot de vorming van spataderen. Spataderen ontstaan eerder bij mensen met overgewicht of bij beroepen waarbij men de benen extra belast door veel staan, zitten of zwaar tillen.

Wat zijn de verschijnselen van spataderen?

Soms zullen er helemaal geen klachten bestaan. Wel zullen veel mensen de aanwezigheid van spataderen als cosmetisch storend of lelijk ervaren. Als de spataderen klachten geven, is dat meestal in de vorm van een moe, loom en zwaar gevoel in de benen. Soms heeft men (nachtelijke) kuitkrampen of trillingen in de benen (restless legs). De benen kunnen dan niet goed stil gehouden worden of men heeft het gevoel dat er iets over de benen kruipt. In zeldzame gevallen is er echt pijn.

Wat kunt u zelf tegen spataderen doen?

U kunt uw bloedvaten in goede conditie houden door gezond te leven; veel te bewegen (wandelen, fietsen, zwemmen) en verstandig te eten. Drink voldoende (minimaal 2 liter per dag) en probeer overgewicht te voorkomen. Vermijd knellende kledingstukken als strakke broeken en elastieke banden. Zorg voor gemakkelijk schoeisel; hoge hakken verhinderen een goede pompwerking van de kuitspieren. Beperk situaties van lang staan en lang stilzitten. Vermijd springen en zwaar tillen. Leg de benen omhoog bij langdurig zitten. Zonodig kan ook het voeteneind van het bed iets worden verhoogd, mits men daardoor niet kortademig wordt. Overweeg om (preventief) Therapeutisch Elastische Kousen te dragen als u een staand beroep heeft, zwanger bent of een lange reis gaat maken. Als spataderen eenmaal ontstaan zijn, kunt u erger voorkomen door het dagelijks dragen van Therapeutisch Elastische Kousen. Ook bij warm weer! Juist op warme dagen zijn de kousen het hardst nodig.

Hoe wordt de diagnose spataderen gesteld?

De belangrijkste technische onderzoeken zijn ultrageluidonderzoek (Doppler of Duplex) en lichtreflexie-rheografie (LRR). Deze onderzoeken zijn alle niet-invasief, dat wil zeggen: ze worden verricht zonder prikken of snijden. Een betrouwbaar technisch onderzoek is nodig om op verantwoorde wijze vast te stellen óf spataderen behandeld kunnen of moeten worden en waar deze behandeling uit zal moeten bestaan.

Wat is Doppler-onderzoek?

Dit onderzoek is geheel pijnloos, duurt circa 10 minuten en wordt poliklinisch uitgevoerd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van ultrageluidsgolven waarmee de bloedstroom hoorbaar wordt gemaakt en de stroomrichting van het bloed in de aderen wordt vastgesteld. Bij goed sluitende kleppen is de stroomrichting van de voet naar het hart. Bij niet goed sluitende kleppen is er ook een omgekeerde stroomrichting. Ook kan worden onderzocht hoe uitgebreid de aderen beschadigd zijn.

Wat is Duplex-onderzoek?

Dit is een veredeld Doppler onderzoek dat circa 20 tot 40 minuten duurt en waarbij de geluidsgolven zichtbaar worden gemaakt op een soort televisiescherm. Eventueel lekkende kleppen kunnen hiermee worden afgebeeld. Het onderzoek vindt meestal plaats op de röntgenafdeling.

Wat is plethysmografie/lichtreflexie-rheografie (LRR)?

Er zijn verschillende plethysmografische meetmethoden, waarvan de LRR de meest gebruikte is. LRR is een vrij eenvoudig, geheel pijnloos functieonderzoek dat poliklinisch wordt verricht. De duur is circa 20 minuten. Bepaald wordt hoeveel bloed door de kuitspieren omhoog gepompt wordt en hoe snel de aderen zich weer vullen. Bij niet goed sluitende kleppen valt het bloed als het ware meteen weer naar beneden en lopen de aderen snel vol. Een speciale meetkop (met infra-roodzenders, een temperatuursensor en een detector) wordt enkele centimeters boven de binnenenkel geplakt, waarna (gestandaardiseerde) voetbewegingen worden gemaakt. Ondertussen wordt er door het apparaat een grafiek van gemaakt. Dan wordt het onderzoek herhaald met een stuwband om het been.

Moeten spataderen altijd worden behandeld?

Medisch gezien dienen spataderen behandeld te worden als de bloedsomloop in het been zodanig verstoord is, dat hierdoor ook andere aandoeningen kunnen ontstaan of inmiddels ontstaan zijn. Door de langdurige opeenhoping van bloed (stasis) in de verwijde aderen is de kans op het krijgen van aderontsteking (tromboflebitis), stolselvorming (Trombose) of vochtvorming (Oedeem) in de benen vergroot. Ook diverse huidafwijkingen zoals bruine verkleuringen, eczeemplekken en onderhuidse verhardingen kunnen ontstaan. Uiteindelijk kan dit leiden tot een open been (Ulcus cruris venosum). Daarom is het in de meeste gevallen verstandig spataderen te laten behandelen en/of Therapeutisch Elastische Kousen te dragen.

Hoe kunnen spataderen worden behandeld?

De belangrijkste behandelmethoden zijn compressietherapie, scleroseren, een spataderoperatie (stripping en/of crossectomie) of een combinatie van scleroseren en een operatie.

Wat is compressietherapie?

Dit is het aanbrengen van uitwendige druk op de spataderen, door middel van zwachtels, Therapeutisch Elastische Kousen of overige Compressie hulpmiddelen. Hierdoor wordt een goede bloedafvoer zo veel mogelijk bevorderd.

Wat is scleroseren?

Bij het scleroseren wordt een dunne naald in de oppervlakkige ader gebracht, waarna een etsende vloeistof wordt ingespoten. Hiermee wordt opzettelijk de wand van het bloedvat beschadigd, zodat deze middels een steriele ontsteking verkleeft en verandert in een dunne streng waar geen bloed meer doorheen stroomt. Het ingespoten vat is voelbaar als een hard, wat gevoelig strengetje. Direct na het inspuiten wordt compressie gegeven d.m.v. zwachtels of Therapeutisch Elastische Kousen. De ader verdwijnt uiteindelijk geheel of gedeeltelijk. Andere aderen nemen de functie van de niet meer werkende ader over. Deze methode wordt vooral toegepast bij kleine oppervlakkige spataderen.

Wat is een spataderoperatie, evt. in combinatie met scleroseren?

Bij een operatie worden de grotere oppervlakkige spataderen dichtgebonden (crossectomie) en/of geheel of gedeeltelijk verwijderd (lange/korte stripping). Andere bloedvaten nemen de functie van de dichtgebonden of weggenomen aderen over. In een aantal gevallen bestaat de beste behandeling uit het combineren van een operatie en het scleroseren. Omdat na het afbinden de grootste druk van de spatader weggenomen is, gaat het inspuiten gemakkelijker en zal het resultaat op de lange duur beter zijn. Na de behandeling draagt men vaak gedurende enkele weken Therapeutisch Elastische Kousen ter bevordering van de genezing.

Welk resultaat geeft de behandeling van spataderen?

De neiging om elders spataderen te ontwikkelen wordt door het scleroseren en/of een operatie niet weggenomen! Er kan dus geen garantie gegeven worden dat in de toekomst geen nieuwe spataderen zullen ontstaan. Afhankelijk van de omvang en de oorzaak van de spataderen zal een bepaalde behandeling meer of minder succes hebben. Bij de ene persoon blijven de spataderen na behandeling 10 jaar of langer weg, bij de andere komen ze snel weer terug. Behandeling middels scleroseren en/of operatie is alleen zinvol als uit onderzoek gebleken is dat de bloedafvoer na een dergelijke ingreep zal verbeteren. Na een vroeger doorgemaakte trombose geven beide behandelmethoden meestal alleen een verbetering van korte duur. Therapeutisch Elastische Kousen zullen altijd gedragen moeten worden. Ernstige vormen van spataderen kunnen alleen met een operatie verholpen worden. Ook na deze behandeling is het vaak noodzakelijk gedurende enkele weken Therapeutisch Elastische Kousen te dragen ter bevordering van de genezing.

Wat is een spataderbloeding?

De naam spatader is te herleiden tot een door een leek gevreesde complicatie, namelijk een spataderbloeding. Dit komt weinig voor en leidt niet tot groot bloedverlies. Geringe beschadiging van buitenaf van (soms zeer kleine, dunwandige) spataderen kan een schijnbaar indrukwekkende bloeding veroorzaken. De bloeding kan eenvoudig gestopt worden door te gaan liggen met het been circa 20 cm boven harthoogte. Op de plaats van de bloeding moet een eenvoudig drukverband worden aangelegd.

Voor meer informatie of vragen of voor het maken van een afspraak, neem Contact met ons op.