Lipoedeem

../../../_images/lipoedeem_typen.png

Wat is lipoedeem?

Lipoedeem betekent letterlijk ” vetzwelling”. Het is een chronische aandoening van het vetweefsel, vrijwel uitsluitend voorkomend bij vrouwen. Bij mannen wijst lipoedeem op een hormonale stoornis. Bij lipoedeem is er sprake van een ongelijkmatige vetverdeling over het lichaam. Omdat er niet echt sprake is van oedeem is de term lipohypertrofie meer op zijn plaats. De afwijking komt voornamelijk voor aan het onderlichaam soms ook aan de armen. Bij een aantal patiënten is er naast lipoedeem ook sprake van lymfoedeem.

Hoe ontstaat lipoedeem?

De oorzaak van lipoedeem is niet bekend. Erfelijke factoren spelen vaak een rol. Naast de abnormale vetverdeling zijn er aanwijzingen dat bij een aantal patiënten ook sprake is van een verminderde afvoer van weefselvocht (lymfe) in combinatie met verslapping van het bindweefsel. Daardoor kan in de loop der tijd een combinatie ontstaan van lipoedeem en lymfoedeem ook wel lymfo-lipoedeem genoemd.

Wat zijn de verschijnselen?

Lipoedeem wordt meestal zichtbaar aan het eind van de puberteit vooral aan de onderbenen, heupen, dijen, binnenkant van de knieën en in mindere mate de onderarmen. Opvallend is het ontbreken van zwelling aan de hand- en voetrug, wel aanwezig bij lymfoedeem en veneus oedeem. Bij lipoedeem voelt de huid in de eerste jaren zacht aan. In de loop der tijd kunnen veranderingen in het onderhuidse vetweefsel optreden. De huid wordt hierbij stugger en onregelmatiger, vooral als er sprake is van overgewicht. In tegenstelling tot andere vormen van oedeem kunnen bij lipoedeem geen deukjes in de huid worden gedrukt. Bij lymfoedeem is pijn een weinig voorkomende klacht.

Lymfoedeem begint meestal eenzijdig, lipoedeem altijd tweezijdig. Bij lymfoedeem treedt tevens zwelling op van de voet/hand, bij lipoedeem niet. Een bloeduitstorting na een klein letsel treedt bij lymfoedeem zelden op. Lipoedeem vormt voor veel vrouwen een zware psychische belasting met vooral gevoelens van schaamte. Het altijd dragen van broeken is hiervan een duidelijk signaal.

Wat zijn de klachten?

  • Door een verhoogde kwetsbaarheid van de haarvaatjes in het vetweefsel kunnen bloeduitstortingen/blauwe plekken sneller optreden.
  • U heeft last van een zwaar gevoel in de benen
  • Bij lipoedeem kunnen aan de dijbenen fijne putjes ontstaan, in de volksmond “sinaasappelhuid” of “cellulitis” genoemd.
  • Vrijwel alle patiënten klagen over een pijnlijk, gezwollen gevoel in het aangedane deel van de benen.
  • De huid, vooral van de scheenbenen, is erg gevoelig, vooral voor druk van buitenaf.
  • De klachten nemen in de loop van de dag toe, vooral bij warmte.
  • Na lang staan en/of zitten kan aan het eind van de dag enige zwelling van de voeten optreden. Blijvende zwelling van de voeten kan wijzen op een beginnend, bijkomend lymfoedeem.
  • Omhoog leggen van het been doet bij lipoedeem de klachten niet afnemen.
  • Langer bestaand lipoedeem en overgewicht kunnen een extra belasting betekenen van de gewrichten. Hierdoor komen voet-, knie- en heupklachten bij personen met lipoedeem vaker voor dan bij gezonde personen.
  • Tevens is een kenmerk dat de kledingmaat van het boven- en onderlichaam twee tot drie maten kan verschillen.

Wat kunt u zelf doen?

  • Sport en beweging stimuleren de vochtafvoer via de lymfvaten. Wandelen, zwemmen en beweegoefeningen (onder deskundige begeleiding) zijn zeer geschikt. Vermijd intensieve sporten waarbij plotselingen snelle krachtexplosies nodig zijn en lichamelijk zwaar werk.
  • Voorkom of verminder overgewicht (praat hierover met een diëtist).
  • Vermijd zo mogelijk extreme warmte en extreme kou.
  • Probeer insectenbeten te voorkomen.
  • Draag ruime, soepele kleding, zonder knellende randjes.
  • Overleg met een arts over het dragen van Therapeutische elastische kousen.
  • De huid staat meer onder spanning en heeft mogelijk extra verzorging nodig (praat hierover met een huidtherapeut).

Wat is de behandeling?

Behandeling van lipoedeem is geen eenvoudige zaak. Laat u goed informeren en voorlichten en overtuig u ervan dat er goed onderzoek (inclusief vaatonderzoek!) naar uw klachten heeft plaatsgevonden en dat de goede diagnose is gesteld. Vaak wordt de diagnose niet of onjuist gesteld waardoor mensen bijvoorbeeld vetzucht wordt aangepraat en veel diëten worden geadviseerd zonder resultaat. Soms krijgen mensen onjuiste adviezen. Een multidisciplinaire beoordeling en advies kan van veel waarde zijn om alle aspecten van lipoedeem voldoende aandacht te geven. Aangezien het ontstaan van lipoedeem niet kan worden voorkomen zal, indien noodzakelijk, de behandeling dan ook mede gericht moeten worden op factoren die lipoedeem negatief beïnvloeden.

Factoren die lipoedeem negatief beïnvloeden zijn o.a.:

  • aanleg tot overgewicht / vetzucht
  • hormonale factoren
  • lang zitten of staan
  • te weinig spierarbeid
  • warmte/kou
  • aanwezigheid van lymfoedeem/veneus oedeem
  • voorkomen van lipoedeem bij vrouwelijke familieleden

Voor meer informatie of vragen of voor het maken van een afspraak, neem Contact met ons op.

Bronnen

Richtlijn Lipoedeem zoals opgesteld door de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. Zie ook de volledige richtlijn.